ایران بهورز

🟢 آمپول دپومدروکسی پروژسترون استات:

➕۳ ماه یکبار تزریق میشود.

➕اگر متقاضی در محدوده فاصله زمانی ۲ هفته زودتر یا دیرتر از موعد مقرر مراجعه کند؟ ضمن تاکید بر لزوم رعایت زمان تعیین شده، DMPA را تزریق کنید.

➕قبل از تزریق (برای بوجود آوردن سوسپانسیون یکنواخت) ویال یا آمپول را به شدت تکان دهید.

➕ محل تزریق ماساژ داده نشود.

➕ تزریق به صورت عضلانی (بالای عضله بازو یا باسن) و عميق (با استفاده از سر سوزن بلند) است.

✔اثربخشی : بیش از ۹۹/۷درصد.

✔مزیت ها:

➕ آسانی استفاده.

➕فاصله های استفاده نسبتا طولانی مدت (هر ۳ ماه یک بار).

➕مناسب برای افرادی که با استفاده مداوم و هر روزه از یک روش مشکل دارند.

➕قابل استفاده در آنمی سیکل سل.

➕کاهش ابتلا به سرطان های اندومتر و تخمدان، بیماری های التهابی لگن (PID )کم خونی، فیبروم رحم، اندومتریوز، حاملگی خارج از رحم (EP، به خاطر جلوگیری از تخمک گذاری) ، كاندیدیازیس واژن به دلیل تغيير فلور واژن، سندرم قبل از قاعدگی (PMS)، درد زمان قاعدگی و میتل اشمرز.

➕ نداشتن عوارض استروژنی (بدلیل نداشتن استروژن)

➕مناسب برای افراد مبتلا به دیابت.

➕مناسب برای افراد مبتلا به بیماری تیرویید.

➕قابل استفاده از سن ۱۶ سالگی.

➕قابل استفاده در دوران شیردهی.

➕افزایش شیر مادر.

➕تداخل نداشتن با تماس جنسی.

➕عدم نیاز به قطع مصرف قبل از اعمال بزرگ جراحی.

➕مناسب برای بیماران تشنجی (بجز بیمارانی که از داروهایی مانند کاربامازپین و فنی تویین استفاده می کنند)

✔عیب ها:

➕تاخیر در بازگشت باروری.

➕لزوم تزریق در فاصله های زمانی سه ماهه.

➕عدم پیشگیری از بیماری های مقاربتی از جمله ایدز.

➕احتمال افزایش وزن.

➕اختلالات خونریزی قاعدگی: آمنوره، لکه بینی و خونریزی نامرتب.

➕احتمال بروز تغییرات خلقی.

✔عوارض شایع و نحوه برخورد:

1- اختلالات قاعدگی (لکه بینی، آمنوره وخونریزی نامرتب ):

_ خونریزی نامرتب رحمی معمولا در ماه های اول مصرف دیده شده و معمولا در ۲ الی ۳ ماه اول از بین رفته یا کاهش می یابد.

_ رفع این عارضه گاه نیازمند زمانی معادل ۶-۱۲ ماه خواهد بود که در صورت تداوم  آن باید فرد را به متخصص زنان ارجاع داد.
 

➕راهکارها: 

_اگر دلیل خونریزی تزریق DMPA باشد: مصرف کپسول مفنامیک اسید (۲۵۰ میلی گرمی) روزی سه بار و در هر بار دو عدد، تا ۵ روز.

_ در صورت بهبود نیافتن تا سه ماه و یا وقوع خونریزی به هر دلیل دیگر بجز تزریق DMPA : ارجاع به متخصص زنان.

➕ نکات:

❌ اگر آمنوره(قطع قاعدگی) از ابتدای تزریق آمپول ایجاد شود:  نیاز به درمان نیست _صرفا باید به فرد اطمینان خاطر داده شود.

❌ بررسی بارداری در مواردی که فرد پس از تزریق آمپول،خونریزی قاعدگی منظم داشته و بعدا دچار آمنوره شده باشد، لازم است.

۲- افزایش وزن: 

➕ علت ایجاد: بیشتر به دلیل آثار هورمون پروژسترون، افزایش اشتها و مصرف بیشتر مواد غذایی.

 ➕ راهکار: رعایت رژیم غذایی و ورزش.

❌ افزایش وزن معمولا تا دو کیلوگرم در سال اول استفاده از آمپول گزارش شده است.

۳- حساس شدن پستان ها :

➕راهکار:

_ استفاده از پستان بندهای مناسب و مسکن های معمولی.

_در صورت  برطرف نشدن ارجاع به ماما و در صورت نیاز ارجاع به متخصص زنان ضروری است.

✔ عوارض غیر شایع و نحوه برخورد:

❌ممکن است هرگز دیده نشده و یا به ندرت رخ دهد.

❌در صورت مشاهده  ارجاع ضروری است.

١- تغییر خلق (بی خوابی و افسردگی): ارجاع به روانپزشک .

۲- سردرد و گیجی: ارجاع به متخصص زنان.

٣- نفخ شکم: ارجاع به پزشک مرکز.

۴- کاهش میل جنسی: ارجاع به روانپزشک.

۵_ تاخیر در برگشت باروری :ارجاع به متخصص زنان.

۶- شک به وجود سرطان پستان: ارجاع به متخصص جراحی

۷ _حساسیت:

➕ بسیار نادر است.

➕توصیه شود که استفاده کنندگان از DMPA بلافاصله پس از تزريق واحد ارایه خدمت را ترک نکنند و در صورت بروز علایمی مانند احساس خارش در محل تزریق، این علايم را گزارش کنند تا اقدامات لازم صورت گیرد.

✔موارد منع مصرف مطلق:

➕ بارداری

➕سرطان پستان

➕خونریزی واژینال بدون علت مشخص

➕اختلالات شديد انعقادی

➕سابقه تومور (آدنوم کبدی) ناشی از مصرف هورمون های استروئید جنسی.

➕ترومبوآمبولی فعلی

➕سابقه سکته مغزی

➕فشار خون کنترل نشده.

✔موارد منع مصرف نسبی:

➕بیماری کبدی

➕سابقه و بیماری فعلی قلبی عروقی شدید

➕وجود عوامل متعدد ابتلای به بیماری های قلبی و عروقی (سیگاری بودن، دیابت،فشار خون بالا و سن بالای ۴۵ سال)

➕تمایل به برگشت سریع باروری

➕مشکلات مرتبط با تزریق (ترس ،۰۰۰)

➕چاقی (نمایه توده بدنی بیشتر از ۳۰)

➕افسردگی شدید

➕فشار خون کنترل شده

➕دیابت با ضایعه عروقی و یا ابتلای به دیابت به مدت بیست سال یا بیشتر از آن.

➕سابقه مول

➕سن کمتر از ۱۶ سال.

✔زمان شروع استفاده از DMPA :

1_در زمان قاعدگی:

➕شروع استفاده از روش در یکی از پنج روز اول قاعدگی.

➕ تا یک هفته نیز از کاندوم استفاده شود.

2_مادران غير شيرده:

➕بعد از زایمان: تزریق آمپول تا 3 هفته پس از زایمان امکان پذیر بوده و نیازی به برگشت قاعدگی نیست.

➕پس از سقط:

_تزریق آمپول تا ۵ روز بعد از سقط (سه ماهه اول یا دوم) انجام شود.

_در صورت درخواست آمپول DMPA توسط خدکت گیرنده پس از گذشت(۵ روز ) از سقط : تزریق فقط در صورت منفی شدن آزمایش بارداری صورت گیرد.

3_ مادران شیرده:

➕ در صورت قاعده نشدن و تغذیه انحصاری شیر خوار با شیر مادر: دپو ۶ هفته(۴۲روز) بعد از زایمان تزریق شود.

➕در صورت قاعده شدن مادر :

_تزریق آمپول در یکی از پنج روز اول قاعدگی صورت گیرد.

_ تا یک هفته از کاندوم استفاده شود.

➕به دنبال قطع یک روش:

_ اگر فرد در پنج روز اول دوران قاعدگی مراجعه کند: بلافاصله دپو را تزریق و یک هفته از کاندوم استفاده شود.

_اگر فرد در زمان غیر قاعدگی مراجعه کند: تا فرا رسیدن دوره قاعدگی بعدی  جهت تزریق DMPA ، کاندوم در اختیار فرد قرار داده شود.

✔آزمایش ها و معاینات لازم :

۱- اندازه گیری و ثبت وزن در هر مراجعه.

۲- اندازه گیری و ثبت فشار خون.

❌فشار خون کنترل شده از موارد منع مصرف نسبی است. در پیگیری ها، فشار خون سالانه اندازه گیری و به تغییر فشار خون دقت شود.

۳- انجام پاپ اسمیر ( بر اساس دستورالعمل کشوری)

۴- اندازه گیری لیپو پروفایل (يكبار)  اگر LDL پایه متقاضی خدمت از ۲۰۰ میلی گرم در دسی لیتر بیشتر بوده و دو فاکتور خط عروقی و یا اختلالات نادر لیپیدی  مانند  CHOLESTROEMA ، FAMIL UAL HYPER وجود داشته باشد، آغاز استفاده از روش توصیه نمی شود.

۵- کنترل سالانه لیپیدهای سرم:

❌در صورت وجود پزشک در واحد ارایه خدمت در زمان اولین مراجعه، ویزیت پزشک همزمان با ارایه خدمت ضروری است.

❌ اگر انجام معاینات فوق در اولین مراجعه ممکن نباشد، می توان اولین نوبت آمپول را تزریق کرد ولی باید به خاطر داشت که انجام معاینه های یاد شده حداکثر تا سه ماه پس از تزریق اول ضرورت دارد.

❌ انجام آزمایش های (پاپ اسمیر ، لیپو پروفایل ، لیپیدهای سرم) در ویزیت اول اجباری نبوده ولی باید حداکثر تا سه ماه پس از اولین ویزیت پزشک بر اساس دستورالعمل ها انجام شوند.

✔در چه مواردی باید فرد را به پزشک ارجاع داد؟

➕ افزایش فشار خون بزگتر مساوی ۱۶۰ بر ۱۰۰ میلی متر جیوه(ارجاع فوری)

➕ زردی چشم و پوست.

➕ سردرد شدید همراه با تاری دید.

➕خونریزی شدید(ارجاع فوری)

➕خونریزی طولانی (در هنگام قاعدگی یا جز آن) _ارجاع غیرفوری

➕ تاخير قاعدگی( در فردی که حین استفاده از DMPA قاعدگی مرتب داشته است): (ارجاع غیرفوری)

✔موارد قابل توجه در پیگیری ها و مراجعه های بعدی:

➕در صورت تاخیر بیش از ۲ هفته برای تزریق بعدی و وجود قاعدگی ماهیانه در طول استفاده از این روش:بررسی احتمال وقوع بارداری و استفاده از یک روش دیگر (مانند کاندوم ) تا قاعدگی بعدی.

➕در صورت وجود آمنوره (قطع قاعدگی) ناشی از تزریق آمپول و تاخیر بیش از ۲ هفته مراجعه کننده: تزریق بعدی پس از منفی شدن آزمایش PCG ، انجام خواهد شد.

➕در موارد قطع قاعدگی (آمنوره) در استفاده کنندگان آمپول دپو:

الف: اطمینان دادن به فرد که این موضوع در استفاده کنندگان از دپو عادی بوده و این حالت در اغلب استفاده کنندگان رخ میدهد ‌و دلیلی برای قطع استفاده وجود ندارد.

ب: توضیح به فرد که  قطع قاعدگی دلیل وجود بارداری یا از بین رفتن توان باروری نیست.

ج: در صورتی که قطع قاعدگی برای فرد آزاردهنده باشد : باید روش پیشگیری را تغییر داد.

➕در صورت بروز لکه بینی یا خونریزی بین دوره های قاعدگی:

الف: توضیح دادن به فرد که این موضوع عادیست.

ب: در صورت ادامه پیدا کردن خونریزی گیرنده خدمت باید به مراکز مربوطه ارجاع داده شود.

➕در صورت خونریزی قاعدگی شدید یا طولانی( مقدار خونریزی یا مدت آن دو برابر معمول باشد):

الف: این اتفاق نادر بوده ولی در صورت بروز فرد را به پزشک ارجاع دهید.

 ب: جهت پیشگیری از آنمی : خوردن روزانه یک قرص آهن در دوران خونریزی ، خوردن غذاهای آهن دار مانند گوشت و جگر  و نیز خوردن حبوبات را توصیه کنید.

➕اگر تزریق دپو با شروع و یا تشدید سر درد، تاری دید، از بین رفتن موقت بینایی، برق زدن در چشم (فلاشینگ)، دیدن خطوط زیگزاگی و یا اختلال در تکلم و حرکت همراه گردد: از یک روش غیر هورمونی  استفاده شده و فرد را ارجاع دهید.

❌سابقه سردرد شدید (میگرن)، مانع استفاده از DMPA نیست.

➕در صورت نبود مشکل در استفاده از دپو:

_فرد پس از سه ماه، برای تزریق نوبت بعدی (تزریق در فاصله ۱۴ +_۹۰ روز ) مراجعه کند.

_ گوشزد این نکته که آمپول DMPA باعث کاهش تراکم مواد معدنی استخوان می شود. 

_ اگر مصرف دپو (۲ الی۳ سال) قبل از یائسگی قطع شود، تراکم مواد معدنی استخوان با افرادی که از DMPA استفاده نکرده اند، مشابه خواهد بود. بنابراین در تداوم استفاده از DMPA در زنان ۴۵-۱۸ ساله واجد شرایط، نباید محدودیتی اعمال شود.

✔در هر مراجعه جهت تزریق بعدی :

_رضایت از روش، شکایات، هشدارها و عارضه ها سوال و بررسی شود.

✔استفاده از DMPA قبل از زایمان اول:

_ باعث تاخیر در برگشت باروری می شود.

❌برگشت باروری پس از تزریق دپو ۸ الی ۹ ماه طول میکشد بنابراین به افراد بدون فرزندی که تمایل به استفاده از این روش دارند این نکته را گوشزد کرد.

✔حاملگی هم زمان با استفاده از DMPA: 

_در صورت استفاده از آمپول ولی باردار شدن، به علت کاهش وزن نوزاد هنگام تولد (UGR) احتمال وقوع مرگ وجود دارد.

✔برگشت باروری پس از قطع روش:

- این تاخیر بطور معمول حدود ۹-۸ ماه پس از آخرین تزریق بطول می انجامد.

۲- تزریق DMPA ناباروری دایمی ایجاد نمی کند.

3- اگر فرد نخواهد باردار شود و تمایلی به ادامه استفاده از DMPA نداشته باشد : علیرغم تاخیری که در بازگشت باروری با استفاده از DMPA پس از پایان مدت ۳ ماهه وجود دارد، در زمان تزریق بعدی باید استفاده از یک روش دیگر پیشگیری از بارداری را آغاز نمايد.